{"id":168,"date":"2015-08-25T03:54:56","date_gmt":"2015-08-25T01:54:56","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.mojekorzenie.pl\/?page_id=168"},"modified":"2015-08-25T11:15:04","modified_gmt":"2015-08-25T09:15:04","slug":"malice-koscielne-cmentarz-przykoscielny","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mojekorzenie.pl\/?page_id=168","title":{"rendered":"Malice Ko\u015bcielne – cmentarz przyko\u015bcielny"},"content":{"rendered":"

Cmentarze przyko\u015bcielne przy ko\u015bcio\u0142ach rzymskokatolickich powstawa\u0142y ju\u017c z ko\u0144cem XI wieku. W 1059 roku Sob\u00f3r Rzymski spowodowa\u0142 wydzielenie do 60 krok\u00f3w wolnej przestrzeni dooko\u0142a ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ra od tego momentu by\u0142a wykorzystywana r\u00f3wnie\u017c w celach grzebalnych. Naturaln\u0105 tendencj\u0105 by\u0142a ch\u0119\u0107 chowania zmar\u0142ych blisko \u015bwi\u0105tyni a nawet dok\u0142adniej, blisko o\u0142tarza, zaraz pod murem ko\u015bcio\u0142a. Najzamo\u017cniejsi i duchowie\u0144stwo dost\u0119powali zaszczytu pochowania wewn\u0105trz \u015bwi\u0105tyni w r\u00f3\u017cnego rodzaju katakumbach i kryptach. Biedota, ludzie marginesu czy ofiary epidemii trafiali „pod p\u0142ot”, jak najdalej od \u015bwi\u0105tyni. Jako, \u017ce miejsca na cmentarzu by\u0142o ma\u0142o, grobami cz\u0119sto by\u0142y zbiorowe mogi\u0142y powstaj\u0105ce poprzez wykopanie g\u0142\u0119bokich na kilka metr\u00f3w jam, gdzie zmarli chowani byli pi\u0119trowo. Inaczej odrobin\u0119 by\u0142o na prowincji, na cmentarzach wiejskich, gdzie nie wyst\u0119powa\u0142o tyle poch\u00f3wk\u00f3w co w metropoliach. Tu mo\u017cna by\u0142o „szasta\u0107” miejscem, cho\u0107 w ci\u0105gu dziesi\u0119cioleci cz\u0119sto natrafiano podczas kopania grobu na wcze\u015bniej pochowanego. \u00a0W drugiej po\u0142owie XVIII wieku zacz\u0119to zwraca\u0107 uwag\u0119 na trudno\u015bci jakie wyst\u0119puj\u0105 w kolejnych poch\u00f3wkach przyko\u015bcielnych. Pojawiaj\u0105ce si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej epidemie, og\u00f3lny brak higieny cmentarnej, spowodowa\u0142y w 1777 roku we Francji og\u0142oszenie Edyktu Nantejskiego, kt\u00f3ry wyprowadza\u0142 cmentarze poza teren przyleg\u0142y ko\u015bcio\u0142owi. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej, jako w drugim z kolei pa\u0144stwie, edykt zacz\u0105\u0142 obowi\u0105zywa\u0107 r\u00f3wnie\u017c w Polsce. Jak \u0142atwo jest si\u0119 domy\u015ble\u0107 – panowa\u0142a og\u00f3lna niech\u0119\u0107 do cmentarzy znajduj\u0105cych si\u0119 w oddaleniu od budynk\u00f3w ko\u015bcielnych. W \u015bwiadomo\u015bci ludzi ziemia ta nie by\u0142a ju\u017c tak \u015bwi\u0119ta jak w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie \u015bwi\u0105tyni. W efekcie tego ludzie, szczeg\u00f3lnie maj\u0119tni, chowani byli nadal w nekropoliach przyko\u015bcielnych nawet do po\u0142owy XIX wieku.<\/p>\n

\n

 <\/p>\n

Cmentarze, o kt\u00f3rych mowa zak\u0142adane by\u0142y na wzniesieniach, niewielkich pag\u00f3rkach, cyplach. Centralnym miejscem by\u0142 zawsze ko\u015bci\u00f3\u0142 lub kaplica. Nekropolie budowane by\u0142y na planie owalu, rzadziej wielok\u0105ta. W pocz\u0105tkowej fazie nie by\u0142o tradycji zaznaczania miejsca poch\u00f3wku danej osoby. Dopiero p\u00f3\u017aniej zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 pierwsze kamienie czy drewniane krzy\u017ce, bardzo nietrwa\u0142e, budowane nie z zamiarem przetrwania przez wieki.<\/p>\n

\"Schody<\/a>

Schody prowadz\u0105ce do ko\u015bcio\u0142a w Malicach<\/p><\/div>\n

Cmentarz przyko\u015bcielny w Malicach Ko\u015bcielnych jest od dawna nieczynny. Ostatnie poch\u00f3wki by\u0142y czynione pod koniec XIX wieku. Charakterystycznie dla innych tego typu miejsc jest po\u0142o\u017cony na niewielkim wzniesieniu. Zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w XIIw mniej wi\u0119cej w momencie erygowania parafii malickiej. Ma kszta\u0142t nieregularnego wielok\u0105ta z ko\u015bcio\u0142em w cz\u0119\u015bci centralnej.<\/p>\n

\"Ko\u015bci\u00f3\u0142<\/a>

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Wniebowzi\u0119cia NP Marii w Malicach Ko\u015bcielnych<\/p><\/div>\n

Od strony po\u0142udniowo-wschodniej zosta\u0142a wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie wybudowana dzwonnica wraz z kaplic\u0105. Jak opowiadaj\u0105 ludzie, \u015bwiadkowie budowy…<\/p>\n

\"Dzwonnica<\/a>

Dzwonnica z kaplic\u0105 przyko\u015bcieln\u0105<\/p><\/div>\n

… Podczas kopania fundament\u00f3w natrafili\u015bmy na wiele ko\u015bci ludzkich. Ksi\u0105dz proboszcz kazali z\u0142o\u017cy\u0107 je wszystkie w jedno miejsce i zagrzeba\u0107. Miejsce to zosta\u0142o po\u015bwi\u0119cone, dlatego nasza dzwonnica nie p\u0119ka…<\/p><\/blockquote>\n

Do dnia dzisiejszego zachowa\u0142y si\u0119 jedynie pojedyncze nagrobki. Ca\u0142y teren przyko\u015bcielny poro\u015bni\u0119ty jest traw\u0105, bez widocznych kwater nagrobnych. Pow cmentarza to 0,18 ha.<\/p>\n

\n

 <\/p>\n

Historycznie pierwszym \u015bladem po osobie pochowanej by\u0142a wmurowana w mur przy bramce tablica epitafijna Domicelli Wysockiej, zmar\u0142ej w Nikisia\u0142ce Ma\u0142ej w domu pod numerem 1, szlachciance. Zgon zg\u0142aszali Franciszek Malinowski (l. 70) i Franciszek Sawicki (l. 39), ekonom, obydwaj zamieszkali w Nikisia\u0142ce Ma\u0142ej. Rodzina Malinowskich od 1761 roku w\u0142ada\u0142a Nikisia\u0142k\u0105. Jedynym \u015bladem po nazwisku Wysocki na jaki si\u0119 natkn\u0105\u0142em by\u0142a to Teresa z Wysockich Malinowska, \u017cona J\u00f3zefa Malinowskiego h. Pob\u00f3g, od 1806 roku dziedziczka Nikisia\u0142ki. Niestety pomimo stara\u0144 nie uda\u0142o mi si\u0119 dotrze\u0107 do informacji kim by\u0142a Domicella ani nie uda\u0142o mi si\u0119 sfotografowa\u0107 opisywanej tablicy. Na pisany \u015blad na temat istnienia tabliczki natrafi\u0142em w publikacji z 1995 roku opracowanej przez Marka Florka pt. „Zabytkowe cmentarze i mogi\u0142y w Polsce – Wojew\u00f3dztwo tarnobrzeskie”<\/p>\n

\"Akt<\/a>

Akt zgonu Domicelli Wysockiej z Nikisia\u0142ki Ma\u0142ej<\/p><\/div>\n

\n

W 1812 roku Malice przesz\u0142y w r\u0119ce rodziny Konarskich za spraw\u0105 Adama Konarskiego herbu Gryf (1783-1863), w\u0142a\u015bciciela M\u0119czennic i Adamowa. Po jego \u015bmierci w 1836 roku ich w\u0142a\u015bcicielem zostaje jego syn Konstanty Stanis\u0142aw Jaxa herbu Gryf (1810-1882), kt\u00f3ry rok p\u00f3\u017aniej \u017ceni si\u0119 z Aleksandr\u0105 z Jasie\u0144skich. To w\u0142a\u015bnie jej przypad\u0142o jako pierwszej spocz\u0105\u0107 na malickim cmentarzu przyko\u015bcielnym. Z lewej strony ko\u015bcio\u0142a, od strony p\u00f3\u0142nocnej, z niewielkich zaro\u015bli wy\u0142ania si\u0119 pomnik nagrobny w kszta\u0142cie z\u0142amanej kolumny zwie\u0144czonej krzy\u017cem.<\/p>\n

\"Gr\u00f3b<\/a>

Gr\u00f3b Aleksandry Konarskiej i Joanny z Koseckich Kiniorskiej Konarskiej<\/p><\/div>\n

Aleksandra zmar\u0142a po urodzeniu syna Aleksandra Konstantego 22 marca 1855 roku o godzinie 4 rano. Zgon zg\u0142aszali Franciszek Dutreppi dziedzic S\u0142abuszewic i Rafa\u0142 Konarski dziedzic Oziemb\u0142owa.<\/p>\n

\"Akt<\/a>

Akt zgonu Aleksandry z Jasie\u0144skich Konarskiej<\/p><\/div>\n

Teresa Aleksandra Marianna (bo takie imiona nosi\u0142a) opr\u00f3cz nowo narodzonego syna Aleksandra zostawi\u0142a jeszcze siedmioro innych dzieci. Jej \u015bmier\u0107 by\u0142a prawdziwym ciosem dla rodziny. \u015awiadcz\u0105 o tym zachowane na nagrobku epitafia<\/p>\n

\n

Gdyby Ta co tu le\u017cy w dawnych wiekach \u017cy\u0142a<\/p>\n

By\u0142aby w poczet \u015awi\u0119tych Niewiast policzona.<\/p>\n

Dzi\u015b J\u0105 tylko ta skromna pokrywa mogi\u0142a<\/p>\n

R\u0119ka wdzi\u0119cznego M\u0119\u017ca i Dzieci wzniesiona<\/p>\n<\/blockquote>\n

\"Epitafium<\/a>

Epitafium Aleksandry Konarskiej<\/p><\/div>\n

i z drugiej strony pomnika<\/p>\n

\"Epitafium<\/a>

Epitafium Aleksandry Konarskiej<\/p><\/div>\n

\n

Co tylko \u017bonie Matce upragnione bywa<\/p>\n

Religija rozum serce zgo\u0142a wszelkie cnoty<\/p>\n

To wszystko pod tym martwym kamieniem spoczywa<\/p>\n

Tu koniec mego szcz\u0119\u015bcia pocz\u0105tek t\u0119sknoty<\/p>\n<\/blockquote>\n

\"Gr\u00f3b<\/a>

Gr\u00f3b Aleksandry Konarskiej z Jasie\u0144skich<\/p><\/div>\n

W 1857 roku, a wi\u0119c dwa lata po \u015bmierci \u017cony, Konstanty przekaza\u0142 dobra malickie swojemu synowi Aleksandrowi, sam przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do swojego maj\u0105tku w Wilczycach. Zmar\u0142 w 1882 roku. Ciekaw\u0105 informacj\u0105, jak\u0105 podaje Zbigniew Doliwa-Klepacki w swoim opracowaniu „Dwory i dworki oraz ich w\u0142a\u015bciciele w wojew\u00f3dztwie \u015bwi\u0119tokrzyskim T.1”, jest informacja, \u017ce Konstanty by\u0142 ewangelikiem i wiar\u0119 katolick\u0105 przyj\u0105\u0142 na kr\u00f3tko przed \u015bmierci\u0105. Zosta\u0142 pochowany w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie swojej ukochanej \u017cony Aleksandry.<\/p>\n

\"Gr\u00f3b<\/a>

Gr\u00f3b Konstantego Konarskiego<\/p><\/div>\n

Syn Aleksandry i Konstantego, Szymon, w 1879 roku o\u017ceni\u0142 si\u0119 z wdow\u0105 po Kazimierzu Kiniorskim herbu Prawdzic, Joann\u0105 Kosseck\u0105 herbu Rawicz. Tym samym obj\u0105\u0142 w zarz\u0105dzanie maj\u0105tek Jeleni\u00f3w. By\u0142 bardzo dobrym gospodarzem, sko\u0144czy\u0142 r\u00f3wnie\u017c Wydzia\u0142 Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. By\u0142 dzia\u0142aczem niepodleg\u0142o\u015bciowym i o\u015bwiatowym. Jego \u017cona Joanna zmar\u0142a 21 czerwca 1896r. Spocz\u0119\u0142a w Malicach we wsp\u00f3lnej mogile ze swoj\u0105 przedwcze\u015bnie zmar\u0142\u0105 te\u015bciow\u0105 Aleksandr\u0105.<\/p>\n

\"Gr\u00f3b<\/a>

Gr\u00f3b Joanny Kinior Konarskiej z domu Kosseckiej<\/p><\/div>\n

\"Joanna<\/a>

Joanna Kiniorska Konarska zd. Kossecka<\/p><\/div>\n

Na cmentarzu przyko\u015bcielnym w Malicach nie ma ju\u017c wi\u0119cej \u015blad\u00f3w pochowk\u00f3w. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce w odleg\u0142o\u015bci kilkudziesi\u0119ciu metr\u00f3w od ko\u015bcio\u0142a, ziemia jest pe\u0142na ludzkich szcz\u0105tk\u00f3w. Uszanujmy to miejsce przez pami\u0119\u0107 o przodkach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cmentarze przyko\u015bcielne przy ko\u015bcio\u0142ach rzymskokatolickich powstawa\u0142y ju\u017c z ko\u0144cem XI wieku. W 1059 roku Sob\u00f3r Rzymski spowodowa\u0142 wydzielenie do 60 krok\u00f3w wolnej przestrzeni dooko\u0142a ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ra od tego momentu by\u0142a wykorzystywana r\u00f3wnie\u017c w celach grzebalnych. Naturaln\u0105 tendencj\u0105 by\u0142a ch\u0119\u0107 chowania zmar\u0142ych blisko \u015bwi\u0105tyni a nawet dok\u0142adniej, blisko o\u0142tarza, zaraz pod murem ko\u015bcio\u0142a. Najzamo\u017cniejsi i duchowie\u0144stwo […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":10,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-168","page","type-page","status-publish","hentry"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/P8wBx7-2I","jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mojekorzenie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/168","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mojekorzenie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mojekorzenie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mojekorzenie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mojekorzenie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=168"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/mojekorzenie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/168\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":193,"href":"https:\/\/mojekorzenie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/168\/revisions\/193"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mojekorzenie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/10"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mojekorzenie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}